Yeni Bir Ülkeye Alışmak: Uyumun Doğal Aşamaları

Göç çoğu zaman cesaret, fırsat ve değişim diliyle anlatılır.Oysa psikolojik olarak göç, aynı anda hem hareket hem de yeniden yapılanmadır.

Yeni bir ülkeye alışmak yalnızca adres değiştirmek değildir. Daha çok, sinir sisteminin, kimliğin ve gündelik hayatın yeniden organize olmasıdır.

Kültürlerarası uyum süreçlerini inceleyen sosyolog Sverre Lysgaard tarafından ortaya konan U-Eğrisi Uyum Modeli, bu sürecin zaman içindeki doğal seyrini anlamaya yardımcı olur.

Uyum tek bir duygu değildir.Aşamaları vardır — ve çoğu zaman düşündüğümüzden daha dalgalıdır.

Uyumun Zaman İçindeki Seyri

Uyum süreci doğrusal değildir; zaman içinde dalgalanabilir.

Grafikte dikey eksen psikolojik iyi oluşu, yatay eksen ise zamanı temsil eder. Eğrinin kısa bir yükselişle başlayıp ardından düşmesi ve zamanla yeniden toparlanması, göç deneyiminin duygusal ritmini görünür kılar.

Bu grafiği doğru okumak önemlidir. Amaç zorlanmayı dramatize etmek değil; yaşananları anlaşılır kılmaktır.

1. İlk Aylar: Yenilik ve Hareket

Modelin ilk evresi genellikle “balayı” olarak adlandırılır ve çoğu çalışmada ilk haftalar ile yaklaşık 0–2 ay arası kabul edilir.

Bu dönemde sık görülen bazı deneyimler vardır:

• Yeniliğin verdiği enerji

• Keşfetme isteği

• “Doğru karar verdim” düşüncesi

• Artmış dikkat

Bu faz çoğu zaman sanıldığı gibi yüzeysel bir mutluluk değildir. Beynin değişime verdiği doğal bir uyum tepkisidir. Zihin yeni çevreyi tanımaya yönelirken henüz tüm kayıplarla temas etmemiş olabilir.

Bu evre genellikle kısa sürer.Ama birçok kişi için geçişi yumuşatan bir başlangıç işlevi görür.

2. Gerçek Temas Başladığında

Gündelik hayat sıradanlaşmaya başladığında psikolojik temas da derinleşir. Çoğu kişi için adaptasyonun daha görünür kısmı tam burada başlar.

Bu dönemde zaman zaman şunlar hissedilebilir:

• Dil kullanmanın beklenenden daha yorucu olması

• Sosyal yalnızlık

• Günlük işlerin tahmin edilenden fazla zihinsel enerji gerektirmesi

• Önceki rollerin ve statünün daha az görünür hale gelmesi

Bu düşüş çoğu zaman endişe verici görünse de aslında uyum sürecinin doğal parçalarından biridir.

Yeni bir çevrede yaşamak, beynin sürekli mikro kararlar vermesi anlamına gelir. Bu da zihinsel yorgunluğu anlaşılır kılar.

Bu noktada bazı kişiler kendilerine şu soruyu yöneltebilir:

“Ben normalde daha dayanıklı biriydim — neden bu kadar zorlanıyorum?”

Genellikle sorun dayanıklılığın kaybolması değildir.Daha çok, psikolojik sistemin yeni koşullara göre kendini yeniden ayarlamasıdır.

3. Tanıdıklığın Sessiz Etkisi

Zamanla küçük ama düzenleyici sabitler oluşmaya başlar.

Belki sık gidilen bir market…Ezberlenen bir yürüyüş yolu…Sipariş verirken artık tereddüt etmemek…

Tanıdıklık arttıkça belirsizlik azalır. Belirsizlik azaldıkça sinir sistemi biraz daha gevşer.

Bu değişim çoğu zaman dramatik değildir. Hatta bazen fark edilmesi bile zaman alır. Fakat geriye dönüp bakıldığında, kişinin artık hayatın içinde daha akışkan hareket edebildiği görülür.

4. Uyum: Kimliğin Genişlemesi

Uyum, geçmişi geride bırakmak anlamına gelmez.Yeni birine dönüşmek de değildir.

Daha çok, kimliğin genişlemesine benzer.

Kişi hem geldiği yerle hem yaşadığı yerle bağ kurabilir. İki kültürel dünya arasında hareket etmek zamanla daha az efor gerektirir.

Birçok insan bu noktada geriye dönüp benzer bir farkındalık yaşar:

“Zordu — ama sandığım kadar kırılgan değilmişim.”

Uyum çoğu zaman bir anda değil, fark edilmeden gelişir.

Uyum Her Zaman Doğrusal İlerlemez

Bu sürecin zaman zaman dalgalanması beklenir.

Mevsimler, yaşam olayları, özlem, iş değişiklikleri ya da beklenmedik stresler kişinin kendini yeniden daha kırılgan hissetmesine neden olabilir.

Bu genellikle gerileme değildir.İnsan psikolojisinin esnek doğasının bir yansımasıdır.

Uyum çoğu zaman ileri doğru atılan adımlar ile kısa duraklamaların birlikte var olduğu bir süreçtir.

Sonuç

Yeni bir ülkeye alışmak bir hız meselesi değildir.Bir dayanıklılık testi de değildir.

Daha çok, insanın iç dünyasında yeni bir hayata yer açma becerisiyle ilgilidir.

Zaman zaman zorlandığınızı fark ediyorsanız, bu deneyim birçok göçmenin yaşadıklarına oldukça yakındır. Çoğu durumda bu, uyumun kendisidir.

Uyum bazen konforla değil, önce esneklikle başlar.Ve esneklik, insanın en güçlü psikolojik kapasitelerinden biridir.

Belki de göç yalnızca yeni bir yerde yaşamayı öğrenmek değildir;kendiliğin genişleyebileceğini deneyimlemektir.

Kaynakça

Lysgaard, S. (1955). Adjustment in a foreign society: Norwegian Fulbright grantees visiting the United States. International Social Science Bulletin, 7, 45–51.

Oberg, K. (1960). Culture shock: Adjustment to new cultural environments. Practical Anthropology, 7, 177–182.

Berry, J. W. (1997). Immigration, acculturation, and adaptation. Applied Psychology, 46(1), 5–34.

Ward, C., Bochner, S., & Furnham, A. (2001). The Psychology of Culture Shock. Routledge.

Sam, D. L., & Berry, J. W. (2010). Acculturation: When individuals and groups of different cultural backgrounds meet. Perspectives on Psychological Science, 5(4), 472–481.