Güçlü ve Yorgun Yetişkinler

Yüksek Fonksiyonlu Tükenmişlik

Bazı yetişkinler vardır; yaşamları dağılmaz.İşlevsellik sürer. Sorumluluklar yerine getirilir. Üretkenlik devam eder.

Ancak içsel enerji azalır.Keyif kapasitesi düşer.Dinlenme zorlaşır.

Bu tablo “yüksek fonksiyonlu tükenmişlik” olarak tanımlanabilir:

İşlevsellik korunurken, psikolojik ve fizyolojik kaynakların giderek azalması.

Bu bir çöküş hali değildir.Bir sürdürülebilirlik sorunudur.

Travmatik Adaptasyon Olarak Güçlü Kalmak

Güçlü kalmak çoğu zaman bir kişilik özelliği değil, öğrenilmiş bir uyum biçimidir.

Erken yaşta:

• Aile içinde duygusal yük taşıma

• Erken olgunlaşma

• “Dayanıklı olan” rolünü üstlenme

• Kriz anında çözüm üretme zorunluluğu gibi deneyimler, kişinin sinir sistemini performans odaklı bir düzen içinde organize edebilir. Bu düzen başlangıçta koruyucudur.Ancak uzun vadede dinlenmeyi zorlaştırabilir.

Performans ve Değer Eşleşmesi

Yüksek fonksiyonlu tükenmişlikte sık görülen temel inanç şudur:

“Ürettiğim kadar değerliyim.”

Bu açıkça dile getirilmeyebilir.Ama davranışta görülür:

• Durduğunda huzursuzluk

• Başarı sonrası kısa süreli rahatlama

• Sürekli yeni hedef koyma

• Dinlenirken suçluluk

İşlevsellik zamanla kimliğin parçası haline gelir.

Varoluşsal Boyut

Dışarıdan güçlü görünen birçok yetişkinin içsel sorusu şudur:

• “Bu tempoda yaşıyorum ama neye doğru?”

• “Durursam geriye ne kalır?”

• “Başarı var ama huzur neden yok?”

Burada tükenmişlik yalnızca enerji kaybı değildir.Anlamın incelmesiyle de ilgilidir.

Sinir Sistemi Perspektifi

Yüksek fonksiyonlu tükenmişlikte sinir sistemi genellikle:

• Kronik ama düşük düzeyli bir aktivasyon halindedir

• Gerçek bir çöküş yaşamadan düşük enerji üretir

• Dinlenme anında huzursuzluk yaratır

Kişi yorgundur ama duramaz.Tam kapanma olmaz.Tam gevşeme de olmaz.

Göç ve Yüksek Fonksiyonlu Tükenmişlik

Göç eden yetişkinlerde tablo daha belirgin olabilir:

• Statü değişimi

• Dil yükü

• Sosyal ağ kaybı

• Kendini kanıtlama ihtiyacı

Dışarıdan güçlü görünüm sürerken, içsel enerji daha hızlı azalabilir.

Psikoterapi Nasıl Yardımcı Olabilir?

Yüksek fonksiyonlu tükenmişlikte amaç işlevselliği artırmak değildir.Çoğu zaman işlevsellik zaten yüksektir.

Çalışma daha çok şu alanlara odaklanır:

• Performans ile değer arasındaki eşleşmeyi fark etmek

• Dinlenmenin tehdit değil, onarım olduğunu deneyimlemek

• “Güçlü olan” rolünün nasıl oluştuğunu anlamak

• Yaşamı yalnızca performans üzerinden değil, temas ve anlam üzerinden yeniden organize edebilmek

Psikoterapi bu kişiler için çoğu zaman bir kriz müdahalesi değil;yük taşıma biçimini dönüştürme sürecidir.